ENERGETYKA, RYNEK ENERGII - CIRE.pl - energetyka zaczyna dzień od CIRERynek energii elektrycznej
Właścicielem portalu jest ARE S.A.
ARE S.A.

SZUKAJ:



PANEL LOGOWANIA

X
Portal CIRE.PL wykorzystuje mechanizm plików cookies. Jeśli nie chcesz, aby nasz serwer zapisywał na Twoim urządzeniu pliki cookies, zablokuj ich stosowanie w swojej przeglądarce. Szczegóły.



KALENDARIUM WYDARZEŃ
XVIII edycja Ogólnopolskiego Kongresu Energetyczno-Ciepłowniczego POWERPOL

Kiedy: 29 - 30 styczeń 2018
Miejsce: Warszawa, Hotel Marriott
Organizator: Europejskie Centrum Biznesu



UCZESTNICY RYNKU I FORMY HANDLU ENERGIą

Uczestnicy rynku i formy handlu energią
03.04.2007r. 11:54

W tym temacie poznacie cztery podstawowe grupy uczestników polskiego rynku energii. Dowiecie się też jakie są podstawowe formy handlu energią na tym rynku.

Jak już wspomniano w poprzednim temacie energia elektryczna jest obecnie towarem będącym przedmiotem handlu na konkurencyjnym rynku energii. Jak każdy inny towar, energia elektryczna jest wytwarzana przez jej wytwórców, kupowana przez pośredników, a następnie sprzedawana klientom indywidualnym, firmom i instytucjom. Tak jak każdy inny towar musi być ona oczywiście przetransportowana (fizycznie dostarczona) od wytwórcy do klienta finalnego.

Poniższy rysunek przedstawia schematycznie poszczególnych uczestników rynku energii w Polsce.

Uczestników rynku energii elektrycznej można podzielić więc na cztery następujące grupy:

1. Wytwórcy energii, do których należą:

Elektrownie systemowe. W Polsce funkcjonuje obecnie 19 elektrowni (tzw. elektrowni systemowych zwanych też elektrowniami zawodowymi), w których energia elektryczna wytwarzania jest ze spalania węgla brunatnego i węgla kamiennego. W elektrowniach tych produkowane jest 75 % całości energii zużywanej w kraju. Do największych z tych elektrowni należą: Bełchatów, Opole i Turów oraz Połaniec, Kozienice, Rybnik i Dolna Odra.


Elektrociepłownie (EC), w których jednocześnie wytwarzana jest energia elektryczna i ciepło (tzw. wytwarzanie energii elektrycznej w skojarzeniu z ciepłem). W Polsce pracuje obecnie ponad 50 elektrociepłowni zlokalizowanych przy większych aglomeracjach miejskich, np. zlokalizowana w Warszawie i należąca do PGNiG Termika - Elektrociepłownia Żerań, czy znajdująca się we Wrocławiu Kogeneracja.


Elektrociepłownie (tzw. przemysłowe) lokalizowane są również w obrębie większych zakładów przemysłowych. W naszym kraju funkcjonuje obecnie przeszło 160 takich obiektów.

Źródło: "Energia & Przemysł" - nr 4/2007 na podstawie www.kogeneracja.com.pl

Odnawialne Źródła Energii (OZE). Do podstawowych rodzajów odnawialnych źródeł energii należą:


  • elektrownie wodne,

  • źródła wiatrowe (zwane popularnie „wiatrakami”) grupowane często w kilka lub kilkanaście sztuk tworzących tzw. „farmy wiatrowe”,

  • źródła, w których energia elektryczna wytwarzana jest w wyniku spalania biomasy czyli najczęściej drewna lub roślin uprawianych specjalnie w celu ich następnego spalenia,

  • źródła, w których energia elektryczna wytwarzana jest w wyniku spalania biogazu,

  • źródła fotowoltaiczne (tzw. źródła PV)


Udział poszczególnych wytwórców w produkcji energii elektrycznej w Polsce (źródło ARE SA)

Pomimo rosnącego znaczenia ekologicznych aspektów wytwarzania energii elektrycznej wpływających na dynamiczny rozwój OZE, należy mieć świadomość, że zasadnicza część energii elektrycznej jest i będzie produkowana przez najbliższe dziesiątki lat w zarówno w Polsce, jak i na świecie w dużych elektrowniach węglowych i elektrowniach jądrowych. Rosnące zapotrzebowanie energii w Polsce determinuje konieczność budowy elektrowni jądrowej, której uruchomienie planuje się na rok 2024.


2. Firmy zajmujące się handlem energią:


Firmy zajmujące się handlem energią (tzw. Spółki obrotu) kupują energię od wytwórców i sprzedają ją odbiorcom finalnym. Ceny i warunki transakcji są indywidualnie ustalane pomiędzy firmą sprzedającą, a kupującą energię lub wynikają z zasad jej zakupu.


Szczególną grupę stanowią firmy zajmujące się handlem energią powstałe w konsekwencji rozdziału w połowie 2007 r. działalności handlowej i dystrybucyjnej ówczesnych Zakładów Energetycznych.


Firmy te sprzedają energię klientom stanowiącym gospodarstwa domowe zlokalizowanym na terenie funkcjonowania byłych Zakładów Energetycznych, w wyniku podziału których powstały. Sprzedają one energię po cenach określonych w taryfach zatwierdzonych przez Urząd Regulacji Energetyki.


3. Firmy zajmujące się transportem energii

Ze względu na to, że straty związane z przesyłem energii elektrycznej są odwrotnie proporcjonalne do napięcia, na jakim jest ona przesyłana, energię elektryczną transportuje się liniami o możliwie najwyższym napięciu.

W drodze z elektrowni do klientów finalnych energia elektryczna transportowana jest dwoma rodzajami sieci elektroenergetycznych:

  • tzw. sieciami przesyłowymi o napięciu 220 i 400 kV należącymi do Polskich Sieci Elektroenergetycznych SA, którymi energia transportowana jest bezpośrednio z elektrowni do tzw. Głównych Punktów Zasilających (GPZ)
    oraz
  • tzw. sieciami dystrybucyjnymi o napięciu od 230 V do 110 kV należącymi do dystrybutorów energii, którymi energia transportowana jest z GPZ-ów bezpośrednio do klientów finalnych.

Sieci dystrybucyjne zarządzane są przez podmioty określane jako Operatorzy Systemów Dystrybucyjnych (OSD). W Warszawie jest to RWE Operator. Pozostałe OSD wchodzą w skład czterech funkcjonujących w Polsce grup energetycznych: Polskiej Grupy Energetycznej, Taurona, Enei i Energi.


Szukając analogii do transportu drogowego, sieci przesyłowe można porównać do autostrad łączących główne miasta (Elektrownie, GPZ), a sieci dystrybucyjne do dróg krajowych, którymi skręcając z autostrad dojeżdża się do mniejszych miast miejscowości (odbiorcy energii).

4. Klienci dzielący się na dwie zasadnicze grupy:

Gospodarstwa domowe, do których należą wszyscy klienci kupujący energię na cele komunalno-bytowe.

Wszyscy klienci nie będący gospodarstwami domowymi, kupujący energię na potrzeby prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, czyli zakłady przemysłowe, PKP, biura, hotele, centra handlowe, instytucje itp.

Podział energii kupowanej przez klientów na polskim rynku energii elektrycznej (źródło: ARE SA)

Formy handlu energią

Podstawowe zasady funkcjonowania krajowego rynku energii zawarte zostały w ustawie Prawo Energetyczneoraz związanych z nią aktach wykonawczych. Prawo Energetyczne nie przewiduje szczególnych ograniczeń w kształtowaniu różnych sposobów handlu energią. W chwili obecnej polski rynek energii podzielony jest na trzy zasadnicze segmenty:


  • rynek kontraktowy,
  • rynek giełdowy,
  • rynek bilansujący.

Rynek kontraktowy

Handel energią na rynku kontraktowym odbywa się na podstawie kontraktów dwustronnych (umów) zawieranych pomiędzy wytwórcami energii, a firmami handlującymi energią oraz Klientami finalnymi.

Rynek giełdowy

Rynek giełdowy obejmuje handel na giełdzie energii (Towarowej Giełdzie Energii S.A.). Handel energią na TGE odbywa się głównie na tzw. Rynku Dnia Następnego (RDN). Notowania na RDN odbywają się codziennie w dwóch sesjach: o godz. 8: 00 i 10:30. RDN prowadzony jest na dzień przed dobą, w której następuje fizyczna dostawa energii. Składa się on z 24 godzinowych linii notowań (okresów rozliczeniowych), w których Członkowie Giełdy mogą kupować i sprzedawać energię elektryczną. Uczestnicy RDN wysyłają zlecenia kupna lub sprzedaży dla poszczególnych godzin. Ze zleceń sprzedaży tworzona jest krzywa podaży, a ze zleceń zakupu tworzona jest krzywa popytu.


Ceny transakcyjne na giełdzie wyznaczane są jako ceny równowagi pomiędzy zgłaszanymi niezależnie przez Członków Giełdy zleceniami sprzedaży i kupna energii elektrycznej.

Na TGE funkcjonuje również Rynek Terminowy Towarowy Energii Elektrycznej. Notowane na TGE kontrakty terminowe na dostawę energii elektrycznej pozwalają wyznaczyć jej cenę w dłuższym horyzoncie czasowym. Sprzedawcy i więksi odbiorcy energii mogą prognozować w ten sposób ceny energii oraz optymalizować koszty jej sprzedaży i zakupu. TGE prowadzi także obrót prawami majątkowymi wynikającymi ze świadectw pochodzenia energii (RPM), na którym producenci energii w OZE i w źródłach kogeneracyjnych oraz firmy zobowiązane do zakupu świadectw pochodzenia mogą handlować prawami majątkowymi do tych świadectw. Na giełdzie energii handluje się również uprawnieniami do emisji C02 (RUE). Obrót odbywa się w tym przypadku jednostkami EUA (European Unit Allowance) w formie transakcji natychmiastowych (spot).


Rynek bilansujący


Rynek Bilansujący jest specyficznym obszarem rynku energii, na którym następuje bilansowanie różnic pomiędzy transakcjami zawartymi między poszczególnymi uczestnikami rynku, a rzeczywistym zapotrzebowaniem na energię elektryczną. Zasady funkcjonowania rynku bilansującego zostaną szczegółowo omówione w rozdziale„Rynek bilansujący”.


Zapamiętaj że:


  • Energia elektryczna wytwarzana jest w Polsce w elektrowniach, elektrociepłowniach i odnawialnych źródłach energii.
  • Dystrybutorzy energii (dawne Zakłady Energetyczne) prowadzą dwa niezależne rodzaje działalności: handel energią oraz jej transport sieciami dystrybucyjnymi.
  • Transport energii od jej wytwórców do finalnych odbiorców odbywa się dwoma rodzajami sieci należącymi do różnych podmiotów: sieciami przesyłowymi i sieciami dystrybucyjnymi.
  • Handel energią elektryczną w Polsce odbywa się w trzech zasadniczych segmentach rynku energii: rynku kontraktowym, rynku giełdowym, rynku bilansującym.

KOMENTARZE ( 12 )

Rozwiń (Pełna treść komentarza)
Autor: Mariusz 12.09.2008r. 12:19
To najlepszy opis polskiego rynku energii elektrycznej na jaki trafiłem. pozwala zrozumieć podstawowe informacje o... pełna treść komentarza
Odpowiedzi: 3 | Najnowsza odpowedź: 25-09-2012r. 16:58 ODPOWIEDZ ZGŁOŚ DO MODERACJI

Autor: Kosma 11.10.2011r. 13:55
Czy powstanie ceny energii elektrycznej w Polsce mozna rowniez wytlumaczyc modelem Meritorder (czyli cena rynkowa... pełna treść komentarza
ODPOWIEDZ ZGŁOŚ DO MODERACJI
Rozwiń (Pełna treść komentarza)
Autor: Wolf 18.02.2012r. 11:50
Witam szukam odpowiedzi na pytanie. Monopol naturalny w segmencie energii elektrycznej występuje w : a) produkcji, b)... pełna treść komentarza
Odpowiedzi: 3 | Najnowsza odpowedź: 03-01-2016r. 13:56 ODPOWIEDZ ZGŁOŚ DO MODERACJI
Rozwiń (Pełna treść komentarza)
Autor: Piotr 02.05.2012r. 13:11
Czy jest jakiś aktualny graficzny narys podziału rynku energetycznego w Polsce? Gdzie go można znaleźć ?
Dzięki
Odpowiedzi: 1 | Najnowsza odpowedź: 09-07-2012r. 11:23 ODPOWIEDZ ZGŁOŚ DO MODERACJI

Autor: Panicz Bingli 06.10.2013r. 22:08
Super strona. Choć info nt Paneli Słonecznych jest przestarzałe, w tym roku prąd z PV staje się tańszy niż z... pełna treść komentarza
ODPOWIEDZ ZGŁOŚ DO MODERACJI
Dodaj nowy Komentarze ( 12 )

DODAJ KOMENTARZ
Redakcja portalu CIRE informuje, że publikowane komentarze są prywatnymi opiniami użytkowników portalu CIRE. Redakcja portalu CIRE nie ponosi odpowiedzialności za ich treść.

Przesłanie komentarza oznacza akceptację Regulaminu umieszczania komentarzy do informacji i materiałów publikowanych w portalu CIRE.PL
Ewentualne opóźnienie w pojawianiu się wpisanych komentarzy wynika z technicznych uwarunkowań funkcjonowania portalu. szczegóły...

Podpis:


Poinformuj mnie o nowych komentarzach w tym temacie




cire
©2002-2017
Agencja Rynku Energii S.A.
mobilne cire
IT BCE